Orson Welles ile birlikte Mercury Tiyatrosu’ndan Paul Stewart ve John Houseman, oyunu birçok kez prova ettiler, paniğe kapılmış kalabalıkların gürültüsü, silah sesleri, bağrışma ve çığlıklar gibi ses efektlerini de ekledikten sonra, 30 Ekim 1938 gecesi yayına girdiler.

Yakın dönemin en önemli iletişim ve yayın aracı olan radyolarda, görselliğin bulunmadığı sadece ses ile efektler verilerek oynanan, “radyo tiyatroları”, zamanla bir klasiğe dönüşerek uzun yıllar yayınların vazgeçilmez bir parçası haline geldi. 1938 yılının Ekim ayında, Amerika Birleşik Devletleri’nin CBS Radyosu’nda seslendirilen bir radyo tiyatrosu ise ülkenin bir bölümünde, büyük panik ve korkuya neden oldu. Oyunda, tarihten günümüze kadar merak kaynağı olmayı sürdüren “Mars” (eski ismiyle Merih) gezegeninden gelen esrarengiz yaratıkların, Dünya’ya saldırdıkları konusu, bir haber bülteni şeklinde işleniyordu.

Orson Welles ile birlikte Mercury Tiyatrosu’ndan Paul Stewart ve John Houseman, oyunu birçok kez prova ettiler, paniğe kapılmış kalabalıkların gürültüsü, silah sesleri, bağrışma ve çığlıklar gibi ses efektlerini de ekledikten sonra, 30 Ekim 1938 gecesi yayına girdiler.

İŞTE O RADYO TİYATROSU

Yakın dönemin en önemli iletişim ve yayın aracı olan radyolarda, görselliğin bulunmadığı sadece ses ile efektler verilerek oynanan, “radyo tiyatroları”, zamanla bir klasiğe dönüşerek uzun yıllar yayınların vazgeçilmez bir parçası haline geldi. 1938 yılının Ekim ayında, Amerika Birleşik Devletleri’nin CBS Radyosu’nda seslendirilen bir radyo tiyatrosu ise ülkenin bir bölümünde, büyük panik ve korkuya neden oldu. Oyunda, tarihten günümüze kadar merak kaynağı olmayı sürdüren “Mars” (eski ismiyle Merih) gezegeninden gelen esrarengiz yaratıkların, Dünya’ya saldırdıkları konusu, bir haber bülteni şeklinde işleniyordu.

Orson Welles ile birlikte Mercury Tiyatrosu’ndan Paul Stewart ve John Houseman, oyunu birçok kez prova ettiler, paniğe kapılmış kalabalıkların gürültüsü, silah sesleri, bağrışma ve çığlıklar gibi ses efektlerini de ekledikten sonra, 30 Ekim 1938 gecesi yayına girdiler. Başlangıçta yayının, Orson Welles ile Mercury Tiyatro grubunun “Dünyalar Savaşı” eserini sunduğu ifade edildi ve Dünya’mızın insandan çok daha yüksek zekâya sahip yaratıklar tarafından izlendiğini söyleyen Orson Welles’in sesiyle sürdürüldü. Ancak arada, hava durumu haberleri, Ramon Raquella Orkestrası’nın müzik dinletisi verilmeye başlandı. “Bu aşamada ortalığı telaşa verecek bir şey yoktu. Ama istenilen hava kurnazca yaratılmaktaydı. Radyolarını programın başında açmış olan dinleyiciler, bir radyo tiyatrosu dinlediklerini unutacak duruma getirilmişlerdi. Önemli bir çoğunluk ise açılıştan sonra yetiştikleri için dinlediklerinin bir radyo tiyatrosu olduğunu fark edemediler.” New Jersey’de başlayan Marslı istilası giderek yayılırken, ölüm-yaralanma haberleri, hükümet yetkilileri ve Amerikan Başkanı’nın uyarı mesajları, Joseph Cotten rol aldığı görgü tanıklarıyla yapılan konuşmalar, başta Orson Welles olmak üzere diğer aktörlerin de başarılı performansıyla birleşince durumu gerçek sanan dinleyiciler arasında panik başladı. Kiliselere sığınan, intihara kalkışan, ilk indikleri yer olduğu söylenen New Jersey’den kaçmak için yolları arabalarla dolduran, otobüs terminalleri ve taksi duraklarına akın eden insanlar, söylentilerle korkunun tırmanmasına zemin hazırladılar. 

Programı sonuna kadar bekleyenler bunun bir radyo tiyatrosu olduğunu anlayarak rahatlarken, Marslıları gerçekten gördüklerini iddia eden insanlar vardı. Santrallerin kilitlendiği, askeri teyakkuza da geçildiği sırada Orson Welles’in çığlıklar ve sıkıyönetim ilanıyla programını sona erdirmekte olduğu CBS stüdyolarında panikten eser yoktu. Radyo’ya yağan telefonlar olmuştu. Ancak bunlar “kaçık” dinleyiciler sanılarak ciddiye alınmadı. Oyunun sonlarına doğru stüdyoya gelen iki polis ise yayının bir radyo tiyatrosu olduğunu görünce yaşanan paniği göz ardı ederek seyretmeye koyulmuşlardı. Orson Welles’i genç yaşta üne kavuşturan, Amerika’yı paniğe uğratan bu radyo tiyatrosu ertesi gün gazetelerin manşetlerinde yer aldı. Orson Welles, sorumsuzlukla suçlanırken CBS Radyosu aleyhine tazminat davaları açıldı. Bu olay ise sonraki dönemde sinema ve dizilerde benzer konuların işlenmesinde etkili oldu.

Emre Gül


Bu İçeriğe Tepki Ver (en fazla 3 tepki)

Bu içerik ile ilgili görüşler