İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi
Milletlerarası Hukuk Dersi Tek Numaralı Öğrenciler Final Sınavı (15.06.2017)

Yakın zamanlarda, Mısır ve Suudi Arabistan arasında Kızıldeniz'e ilişkin yapılan yeni sınır anlaşması çerçevesinde, bu denizde yer alan Sanafir ve Tiran Adalarının Suudi Arabistan sınırları içinde yer aldığı haberlere konu olmuştur.

Kızıldeniz sınırlarının yeniden belirlenmesi ile ilgili andlaşma, Kahire'de Suudi Arabistan Kralı ve Mısır Cumhurbaşkanı'nın katıldığı törende, Mısır Başbakanı ve Suudi Arabistan Savunma Bakanı tarafından imzalanmıştır.Suudi Arabistan'ın eski Kralı, 1950 yılında Sanafir ve Tiran Adalarının İsrail'e karşı savunmasının güçlendirilmesi ve güvenliğinin sağlanması için Mısır'ın kontrolüne bırakmıştır. Tiran Adası, İsrail'in Kızıldeniz'e açılmak için kullandığı stratejik öneme sahip Tiran Boğazı'nın girişinde bulunmaktadır. İsrail, bu adaları 1956 ve 1967 Arap-İsrail savaşları esnasında işgal etmiş, Camp Davis Barış Anlaşması sırasında Mısır'ın İsrail donanmasının Tiran Boğazından serbest geçişi konusunda taahhütte bulunması karşılığında ise 1982'de askerlerini çekmiştir. İsrail'in bölgeden çekilmesinin ardından söz konusu iki adaya çoğu ABD askerlerinden oluşan "Çokuluslu Kuvvet ve Gözlemciler" adlı bir güç yerleşmiştir. Bu çokuluslu kuvvet halen adalardaki varlığını sürdürmektedir. Tiran Adası, Akabe Körfezi'ni Kızıldeniz'den ayıran Tiran Boğazı'nın girişinde, Sanafir Adası ile Tiran Adası'nın hemen doğusunda yer almaktadır ve her iki adada sivil yerleşim bulunmamakta, ikisi de sadece askeri amaçlarla kullanılmaktadır.

Mısır Yüksek İdare Mahkemesi, Mısır Anayasası'na dayanarak Suudi Arabistan ve Mısır arasındaki sınır anlaşmasının geçersiz olduğuna karar vermiş ve tartışmalı Tiran ve Sanafir adalarının Mısır toprağı olduğuna hükmetmiştir.Mısır Anayasası'na göre andlaşma akdetme yetkisi Devlet Başkanı'na ait olup, milletlerarası andlaşmaların Devlet Başkanı tarafından onaylanmasından önce Meclise sunulmasıgereklidir. Yine aynı maddeye göre, barış, ittifak ve egemenlik haklarıyla ilgili andlaşmalar referanduma sunulduktan ve kabul edildikten sonra onaylanabilir. Suudi Arabistan hukukuna göre milletlerarası andlaşmalar Kraliyet kararnamesi ile kabul edilir.

Aşağıdaki sorular, verilen bilgiler dikkate alınarak ve hukuki gerekçelerini vermeye özen göstererek cevaplayınız.

SORULAR

1 - Söz konusu andlaşma, sizce milletlerarası alanda hangi işlemle ve ne zaman bağlayıcılık kazanacaktır veya kazanmıştır? Açıklayınız.

2 - Türkiye'nin  böyle bir andlaşmayla bağlanması için hangi iç hukuk işlemlerinin yapılması gerekirdi? Sayınız.

3 - Olayda andlaşmayı imzalayanları dikkate alarak, bu kişilerin devletleri adına andlaşma yapma yetkilerini milletlerarası hukuk açısından değerlendiriniz.

4 - Mısır Yüksek İdare Mahkemesi'nin anayasaya dayanarak andlaşmayı geçersiz saymasını milletlerarası hukuk açısından değerlendiriniz.

5 - 

a. Milletlerarası hukukta boğazlardan geçişe ilişkin rejimleri sayınız.

b. Ürdün, İsrail, Mısır ve Suudi Arabistan'ın karasuları içinde kalan Akabe Körfezi ile genişliği 190-220 mil arasında olan Kızıldeniz'i birbirine bağlayan Tiran Boğazı hangi geçiş rejimine tabidir.? Niçin?

c. Kıyı devleti bu tür bir boğazda savaş gemilerinin geçişini engelleyebilir mi? Cevabını karasularından geçiş söz konusu olsaydı değişir miydi? Niçin?

6 - 

a. İsrail'in  1982 yılına kadar bu adaları işgal altında tutması, Birleşmiş Milletler Şartı uyarınca hukuka uygun mudur? Niçin?

b. Yukarıda bahsi geçen Çokuluslu Kuvvet ve Gözlemciler, Sovyetler Birliği ve Arap devletleri kabul etmediği için bir B.M. Barış Gücü oluşturulamaması üzerine, Mısıra ve İsrail arasında Barış Andlaşması'na dayanılarak Mısır, İsrail ve A.B.D. arasında oluşturulmuştur. Bu kuvvetin görevlerinden biri, Tiran Boğazı'nda ulaşım serbestinin sağlanmasını  ve Akabe Körfezi'ne girişi teminat altına almaktır. Barış andlaşması'nda öngörülen B.M. Barış Gücü oluşturulabilmesi için iki yıl boyunca çaba gösterilmiştir. Bununla birlikte, 1981'de Güvenlik Konseyi Başkanı, B.M.'nin böyle bir baış gücü oluşturamayacağını açıklamıştır. BN.M. bir barış gücü oluşturabilseydi, bu gücün ytkisinin kaynağı ne olurdu? Açıklayınız.

c. B.M. Şartı çerçevesinde Güvenlik Konseyi'nde, Suriye'nin tejklifine karşılık SSCB'nin veto tehditi sebebiyle bir B.M. barış gücü oluşturulamamasını milletlerarası hukuk uyarınca değerlendiriniz.

7 - 

a.  Söz konusu adaların hangi ülkeye ait olduğuna ilişkin bir uyuşmazlığı nasıl değerlendirirsiniz? Niçin?

b. Böyle bir uyuşmazlık hangi yolla çözümlenebilir? Kısaca açıklayınız.

NOT: Sınav süresi 1 saat 50 dakikadır.

Bu İçeriğe Tepki Ver (en fazla 3 tepki)

Bu içerik ile ilgili görüşler