Jump to content

Etimolojik Hukuk Sözlüğü


Recommended Posts

 

CİHAD

Cihad; "c -h -d " kökünden türemiş bir kelimedir. Arapça'da bu kökün genel manası; kararlı ve şuurlu bir tarzda gayret göstermek, yorucu ve ciddi bir şekilde çalışmak, güçlüklere göğüs germektir. İsfahani, bütün gücüyle düşmana karşı koymak manasına gelen cihadın üç türlü anamıolduğunu belirtir:

1. Nefsin arzu ve isteklerini kontrol altına almak için cihad,

2. Şeytana karşı koymada cihad,

3. Zahirî düşmana karşı koymak için cihad.

Şu halde Kur'an'da Allah yolunda cihadı emreden ayetleri sadece İslam toplumuyla gayrimüslimler arasında sürekli savaşmak manasına almamak gerekir. Zira şeytan ve onun vesveselerinin tesiri altında kalan nefis de insana düşmandır ve onların aşırı isteklerini durdurmak için büyük gayret göstermek gerekir. Allah'ın emirlerine uyma konusunda nefsiyle cihad edemeyen kimse düşmanla cihad edemez.

 

Link to comment
Share on other sites

  • Replies 360
  • Created
  • Last Reply

Top Posters In This Topic

  • ankahukuk

    361

 

CİLBAB

Baştan aşağı örten çarşaf, ferace, câr gibi dış elbisenin adıdır.[1]


[1] YAZIR, M.Hamdi, Sadeleştiren,Mücahid  ŞEVKET Mücahid Hak Dini Kur’an Dili,info@mucahid.net

 

Link to comment
Share on other sites

 

CİMRİLİK

Türkçe sözlükte, eli sıkılık, pintilik, hasislik ve nekeslik olarak tanımlanan cimrilik,  maddiyatı hakimiyet altına almak gayesiyle normal-dışı tasarrufta bulunmaktır; bu da büyük oranda insandaki muhafaza içgüdüsünün bozulması ve fesada uğramasıdır.

Kur'an'da cimrilik, kutur, şuhh ve buhl kelimeleriyle ifade edilmektedir. Kutur, nafakada cimrilik yapmaktır.[1]


[1] AYDIN,Hayati,Kur’an da İnsan Psikolojisi, www.darulkitap.com.

 

Link to comment
Share on other sites

 

CİN

Cin, "Cenne" kökünden gelen bir kelimedir. Cinnin lugat mânâsına gelince, "mestur" demektir. Cin demek; kapalı, görülmeyen demektir. Yani, zatında değil de,bizim için kapalı veya akla kapalı demektir. "Cennet" ve "Cinnet" de aynı kökten gelir. "Cennet" de bir bakıma bizim için şu anda kapalı, mestur bulunduğundan, o da cin âleminde, o da gaybî birşey "Mecnun" kelimesi ise, ism-i mefuldür ve cinne tutulmuş gibi bir mânâya gelmektedir. Biz ona, delirmiş deriz. Ayrıca, birisine gönül vermiş, tutulmuş, tavır ve davranışlarını bizim ölçülerimiz içinde anlamaya imkân bulunamayan kimselere de "mecnun" diyoruz.

Cinnet kelimesi, deli olma halini ifade eder. Cezbe halinde bulunan kişiye meczub denir. Meczuplar kendileri hidayete ermişlerdir. Fakat başkalarına örnek olamazlar.

 

 

Link to comment
Share on other sites

 

CİNAYET

Kelime olarak meyveyi ağaçtan toplamak anlamındadır.Sonradan insanların yapmış oldukları herhangi bir zararlı ve kötü davranış anlamında kullanılmıştır.Buna göre cinayet “cezayı gerektiren suç” demektir. Tek anlamı adam öldürmek değildir.İnsanların canlarına, mallarına, ırzlarına yönelik yapılan herhangi bir yasak hareket cinayettir.Mallara karşı işlenen cinayetlere gasp,hırsızlık,yağma ve itlaf gibi isimler verilir.[1]

Başka bir açıdan cinayet çeşitleri şöyle belirtilebilir;

Katil cinayeti (öldürme cinayeti)

Kesmek cinayeti

Kırmak cinayeti

Yarmak cinayeti[2]


[1] PUSMAZ,Durak, Şamil İslam Ansiklopedisi, http://samil.ihya.org/ansiklopedi/cinayet.html, erişim tarihi,16.06.2009 

[2] YAVUZ,Ali Fikri,İslam İlmihali,s.528  ,Çile Yayınları,1977-İstanbul

 

Link to comment
Share on other sites

 

CİNNET (CÜNUN)

Sözlükte “örtünmek, gizlenmek, aklını kaybetmek” anlamlarına gelen cünûn, bir hukuk terimi olarak, söz ve fiillerin, normal cereyan etmesini engelleyecek derecedeki akıl bozukluğu şeklinde tanımlanabilir. Bu hastalığa maruz kalana mecnûn denir. Bu anlamda cünûn bir ehliyet arızasıdır.[1] Cinnet geçirenler tam ehliyetli olamazlar


[1] Dini Kavramlar Sözlüğü,Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları,s.104-107 ,2005 Ankara

 

Link to comment
Share on other sites

 

CİNS

Sırf ortaklık bildiren bir mekul (mahmul) dur.Altında türlerin sıralandığı şeydir.Mesela İnsan ve atı kastederek o ikisinin hakikatı nedir? diye sorulduğunda cevaben söylenen o ikisi hayvandır sözü gibi.

Aynı şekilde hukuk ve ahlak kastedilerek o ilisinin hakikatı nedir diye sorulduğunda o ikisi toplum hayatını düzenleyen kuraldır sözü gibi.

 

 

Link to comment
Share on other sites

 

CİNS- ALİ

Diğer cinslerin bütününü ihtiva eden cinstir. Anayasa, kanun, kanun hükmünde kararname, tüzük ve yönetmeliklerin üstünde bulunur. Çünkü bunların hepsi geçerliliğini anayasadan alır.

 

Link to comment
Share on other sites

 

CİNSELLİK

Cinscllik,bir organizmanın cinsel ilişki etra­fında örgütlenmiş dürtüleri, tavırları, huyları ve eylemlerinin oluşturduğu bir komplekstir. Cinsellik sadece karşı cinstenkişilcrin ilişkisini değil, arkadaşlık, ide­aller, ebeveyn ile çocuk arasındaki şefkate da­yalı ilişki, platonik sevgi, kendini sevme ve tüm hoşa giden bedensel algıları da içerir.

İnsanın cinsel davranışı yalnızca üremeye yönelik değildir. Farklı doğum oranları ve cin­sel pratiklerin gösterdiği gibi zaman geçirme­ye, eğlenceye yönelik de olabilir. En azından Balı toplumlarında, özellikle de ABD'dc seks, katılanların kişiliklerinin merkezi önem taşıdı­ğı bir kişiler-arası sevgi ilişkisi halini almıştır. Değişik sanat dallarında da görüldüğü gibi, seks estetik ve sembolik olabilir. Fahişelik söz konusu olmadan reklamlarda görüldüğü gibi ticari amaçlı olarak kullanılabilir.[1]


[1] Sosyal Bilimler Ansiklopedisi,www.Darülkitap.com

 

Link to comment
Share on other sites

 

CİNS-İ KARİB

Bir türün doğrudan doğruya bağlandığı cinstir.İnsan türünün yakın cinsi hayvandır.Hukukun yakın cinsi toplum hayatını düzenleyen kuraldır.

 

Link to comment
Share on other sites

 

CİNSİ İLİŞKİNİN AMACI

Cinsi ilişkiden amaç çocuk olmalı, yalnızca şehevî arzuyu tatmin peşine düşülmemelidir. Çünkü şehvetin yaratılmasının ve nikahın meşru kılınmasının hikmeti, üreme ve cinsin devamıdır. Sadece şehveti tatmin değildir.[1]


[1] YAZIR, M.Hamdi, Hak Dini Kur’an Dili

 

Link to comment
Share on other sites

 

CİNS-İ MÜTEVASSIT

Kendinden üstteki lafza nisbetle tür kendinden alttaki lafza nisbetle cins olan cinstir. Yani orat bir yerde bulunan cinstir.Kanun tüzük ile anayasa arasında bir yerde bulunur.

 

Link to comment
Share on other sites

 

CİNS-İ SAFİL

En altta yer alan altında cins olmayan altında sadece türlerin sıralandığı cinstir.Maddi anlamda kanun cins- safildir. Kanun,kanun hükmünde kararname,tüzük ve yönetmelik türdür. Bunların her birinin altında başka bir tür yoktur.

 

 

Link to comment
Share on other sites

 

CİNSİYET

Cinsiyet kelimesi “asıl,nevileri kendinde toplayan mahiyet” anlamındaki cins kelimesinden mücerred isim olup klasik Arapça’da kullanılmaz.Modern Arapça’da “uyruk” anlamı ynında bazen erkek ve dişi ayrımı da ifade eder. Karşı cinsler arasındaki çeşitli ilişkiler ve farklılıklarla bunlara bağlı diğer hususları belirtmek amacı ile bugün daha çok cins kelimesi kullanılmaktadır.[1]


[1] HÖKELEKLİ,Hayati, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi,ci1t,8,s.21,1993,İstanbul

 

Link to comment
Share on other sites

 

CİRANTA

Ciro kelimesi ile anlam ilgisi vardır.Emre muharrer senedin arkasını imzalayarak, bir başkasına devreden kişi demektir.[1]


[1] http://www.finhat.com/finhat/menu/sozluk/sozlukz.html erişim tarihi 28.09.2007 

 

Link to comment
Share on other sites

CİRO

Ciro kelimesinin menşei, İtalyanca devir anlamına gelen “girare” kelimesidir. [1] İki anlamı vardır. Birincisi “hak sahibi tarafından değerli evrakın arkasına atılan bir imza veya yazılan bir ifade ile sözkonusu evraktan doğan hakların başkasına devredilmesini sağlayan işlem” ikincisi “iş hacmi “ dir.[2]


[1]http://209.85.135.132/search?q=cache:e36xwwJvG6kJ:www.bibilgi.com/ciro+kelimesinin+men%C5%9Fei&cd=28&hl=tr&ct=clnk&gl=tr, 17.07.2009

[2] http://www.finhat.com/finhat/menu/sozluk/sozlukz.html erişim tarihi 28.09.2007

 

Link to comment
Share on other sites

 

CİZYE

İslam Hukukunda zimmet ehlinden (zaınlıklardan) can güvenliği karşılığı alınan vergidir.[1]


[1] YAVUZ,Ali Fikri,İslam İlmihali,s.389  ,Çile Yayınları,1977-İstanbul

 

Link to comment
Share on other sites

 

CÖMERT

Farsça cevân-merd sözcüğünden Türkçeleştirilmiştir. Cömertlik İslâm ahlâk literatüründe genellikle sehâ, sehâvet ve cûd kavramlarıyla ifade olunmaktadır. Bir kavram olarak cömertlik, eldeki imkânları meşru ölçüler içinde, hiçbir karşılık beklemeden gönüllü olarak başkalarının yararına sunma eğilimi demektir.[1]


[1] Dini Kavramlar Sözlüğü,Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları,s.105 ,2005 Ankara

 

Link to comment
Share on other sites

 

CUMA

Arapça''daki "cem" (toplanma) kökünden "cum’a" kelimesi Müslüman toplumlarda toplanma günü demektir.”cem, cami, cuma, cumhur, cumhuriyet, cemaat, cemiyet” vb. kelimeler hep aynı kökten türemiştir. [1]


[1]http://www.becerikli.net/showthread.php?t=52901, 17.07.2009

 

Link to comment
Share on other sites

 

CUMHUR

Çoğunluk, ekseriyet, umumî olan vb. anlamlarına gelen bu terim; genellikle İslâm bilginlerinin büyük bir çoğunluğunu ve genel temayülünü yansıtmak için, cumhûr-i ulemâ terimi şeklinde kullanılır.[1]


[1] Dini Kavramlar Sözlüğü,Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları,s.106 ,2005 Ankara

 

Link to comment
Share on other sites

CUMHURİYET

Cumhuriyet Arapça bir kelimedir.El-Müncid isimli lügatte şu bilgilere yer verilerek cumhuriyet kelimesi açıklanmaya çalışılmıştır.”Cemhere”,bir araya getirme,toplama, Cumhur,kavmin cemaati,her şeyin büyüğü,kavmin büyükleri,eşrafı,ileri gelenleri. Cumhuriyet İdarecileri belli bir dönem için seçilen ve idaresi babadan oğla geçen saltanata dayanmayan, ümmetin cumhurunun (çoğunluğunun) seçimi ile belirlenen yönetim.[1]

Cumhuriyet günümüzde saltanatın zıt anlamlısı ve demokrasinin eş anlamlısı bir siyasi (devlet ve hükümet sistemi) rejim olarak algılanmaktadır.

Sevan Nişanyan şu bilgileri vermektedir;

Arapça bir sözcük olan cumhûr esasen “küme, yığın” demektir. Çöldeki kum tepelerine Araplar cumhur derler. Bunun çoğulu olan cemâhir bazen “topluca hareket eden insan kalabalığı” anlamında da kullanılıyor. Avrupa’da 18. yüzyıl sonlarında zuhur eden république yahut republic rejimine Osmanlı aydınları önce cumhur adını vermişlerdi. 19. yüzyılın ilk yıllarında buna –iyyet takısı ekleyip Türkçeye özgü yeni bir terim oluşturmuşlardır.[2]

 

[1] KERİMOĞLU,Yusuf, Kelimeler Kavramlar,İnkılab Yayınları (l-ll), s.104,1997-İstanbul

[2] NİŞANYAN,Sevan, 16.08.2009

Link to comment
Share on other sites

 Share




  • Who's Online (See full list)

    • There are no registered users currently online
  • Member Statistics

    • Total Members
      20
    • Most Online
      102

    Newest Member
    ONUR
    Joined
×
×
  • Create New...