Jump to content

Etimolojik Hukuk Sözlüğü


Recommended Posts

  • Replies 304
  • Created
  • Last Reply

Top Posters In This Topic

  • ankahukuk

    305

ALE-L-ITLAK

Itlak bir şeyin sınır tanımadan yayılması demektir. Alelıtlak ise “genel olarak; rasgele; bir sınır ile bağlı olmayarak” anlamlarına gelir.
 

Link to comment
Share on other sites

ALEVİ

Alevîlik düşüncesi, ister açıkça, ister gizlice, Ali'ye uyup onun Kur'an'daki nas ve Hz.Muhammed'in vasiyetiyle imamlığa tayin edildiğini ileri süren; imametin onun soyundan dışarı çıkmayacağına inanan ve onu diğer sahâbeden üstün gören zümrelerin başlattığı fikir ve siyasi kavgalarla ortaya çıkan" hareketin genel adıdır. Bu fikir ve harekete katılanlar, Ali'ye (r.a.) uydukları ve onu, öteki sahabilerin önüne geçirdikleri için Alevi; buna taraftar olanlara da 'tarafını tutan' anlamında "Şia" denilmiştir. Şia, Aleviliğin ifade ettiği katılıktan daha mutedil bir kelimedir ve İslam âlimleri Alevilik için Şia'dan farklı olarak 'Rafıza' 'Ravafız' tabirlerini kullanırlar. 
 

Link to comment
Share on other sites

ALEYH

Arapça zamir olup “onun üzerine,ona “ anlamıyla kullanılır.Aleyhisselam=ona selam olsun gibi.Yine onun üzerine manasıyla bazı fiillere katılarak birleşik kelime oluşturur.Mebni-i aleyh=üzerine bina olunan şey gibi. Binaenaleyh=bunun üzerine bina ederek,bunun üzerine, bundan dolayı,buna dayanarak.Müdde-i aleyh=kendisine karşı dava olunan ,davalı gibi.  
 

Link to comment
Share on other sites

ALEM

Arapça “ilim” kökünden türeyen alem sözlükte “belli eden, bildiren, iz, alamet, işaret ve nişan” anlamlarına gelir. Yani ilime vasıta olan demektir. Çoğulu “a’lam” dır. Arapçada özel isme alem dendiği gibi bayrak, sancak ve sınır taşına da alem denir. Ülkemizde cami kubbelerinin başındaki ve daha çok minarelerin ucuna takılan hilal şeklindeki işaretlere alen denmektedir. 
 

Link to comment
Share on other sites

ÂLEM

Arapça  “alamet ve nişan koymak” anlamındaki “a-l-m” kökünden türemiştir. Sözlükte “yaratıcının varlığına delalet eden,onun bilinmesini sağlayan şey” demektir.
 

Link to comment
Share on other sites

ALENİ

Arapça bir kelime olup “açıktan ve meydanda olan ,gizlenmeyen, saklanmayan” anlamlarına gelir.[1]


[1] Büyük Türk Sözlüğü,Hayat Yayınları,s.41

 
Link to comment
Share on other sites

ALENİYET

Bir işi açıklıkla yapılması demektir. Aleniyet hukukta kullanılan önemli bir kelimedir. Örneğin ticaret sicilinin aleniyeti ilkesi vardır. Yani ticaret sicili içindeki bilgiler herkese açıktır.
 

Link to comment
Share on other sites

ALETTAHKİK

Tahkik hak kelimesinden türeyen bir kelimedir. Tahkik hakkı (doğruyu, gerçeği) araştırmak demektir. Alettahkik “doğruyu araştrımak suretiyle” demek olur.
 

Link to comment
Share on other sites

ALETTAHMİN

Tahmin Arapça “hamn” kelimesinden masdardır. Tahmin sözlükte “zan ve kıyasla hükmetmek, aşağı yukarı (yaklaşık) bir miktar ve yakın bir hal gösterme” demektir. O halde alettahmin “yaklaşık” olarak demek olur.
 

Link to comment
Share on other sites

ALETTAKRİB:

Takrib Arapça “karib” den glir. Karib yakın demektir. Takrib ise yakınlaştırmak demektir. Alettakrib ise “yakın olarak”,”yaklaşık olarak” anlamlarına gelir.
 

Link to comment
Share on other sites

ALETTEVALİ

Tevali Arapça “vely” den gelir.”Birbiri arkasında gelme,arası kesilmeksizin devam etme” anlamlarına gelir. Alettevali ise “birbiri arkasından gelerek”,”arası kesilmeksizin devam edrek” demektir.
 

Link to comment
Share on other sites

ALGORİTMA

9. yüzyıl Türk matematikçilerinden Musa oğlu Harezmli Muhammed’e Arapların verdiği “el-Harezmi” kelimesinden Batı’lıların yaptığı bir kelimedir.Ortaçağda ondalık sayı sistemine göre yapılan sonraları ise herhangi bir kurala bağlı bunan her çeşit hesap işlemine ad olmuştur. [1]


[1] Büyük Türk sözlüğü,Hayat Yayınları,s.42

 
Link to comment
Share on other sites

ALİM

Arapça bir kelime olup “işaretlemek,üst dudağı yarılmak,bilmek,anlamak,tanımak, hakikatını idrak etmek” anlamlarına gelen “a-l-m” kökünden türeyen alim kelimesi “bilen, anlayan,tanıyan” demektir.Alîm ve allam kelimeleri,âlim kelimesinin mübalağalı şekli olup “çok bilen” anlamına gelir.A’lem ise ism-i tafdil olup “daha iyi bilen,en iyi bilen,pek iyi bilen” demektir.[1]


[1] Dini Kavramlar Sözlüğü,s.21,Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları.2005-Ankara

 
Link to comment
Share on other sites

ALIŞ-VERİŞ

Satın alma işi[1] değeri olan bir malı yine değeri olan başka bir mal veya para karşılığı değiştirmek demektir.Alış-veriş tarafların karşılıklı onayı ile yani icap ve kabul ile gerçekleşir.[2]


[1] Büyük Türk sözlüğü,Hayat Yayınları,s.

[2] DÖNDÜREN,Hamdi,Şamil İslam Ansiklopedisi, http://samil.ihya.org/ansiklopedi/alış-veriş.html, erişim  tarihi,15.06.2009 

 
Link to comment
Share on other sites

ALLAH

“Allah” isminin çeşitli asıllardan türediği ileri sürülmüş olsa da “el-ilah” kelimesindeki hemze olan elifin düşürülmesiyle elde edildiği görüşü tercih edilmektedir.

Allah, Yüce Yaratıcının özel ismidir. Bu isim onun kemal, cemal ve celal sıfatlarının ve diğer tüm isimlerinin ifade ettiği anlamların tümünü kapsar. Allah’ın diğer isimlerinin manası ise Alla lafz-ı celali kadar kapsayıcı değildir.

Allah özel isminin hiçbir dilde tam karşılığı yoktur. Arapça ilah, Türkçe tanrı, Farsça hüda,İngilizce god, Almanca gott kelimeleri “Allah” kelimesi gibi özel isim değil cins isimlerdir. Çünkü bu isimler “Allah” tan başka varlıklar için de kullanılabilmektedir.[1]


[1] Dini Kavramlar Sözlüğü,s.23,Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları.2005-Ankara

 
Link to comment
Share on other sites

ALONJ 

Alonge  kelimesinden gelmektedir. Çek ve senetlerin arka yüzünde, işlem yapmak için yer kalmaması halinde, işlem yapmak veya cirolamak amacıyla eklenen kağıt parçasıdır.
 

Link to comment
Share on other sites

A’MA

Sözlükte “iki gözü görmeyen kimse” anlamına gelen a’ma kelimesi mecaz olarak “cahil, düşüncesiz, basiretsiz, idraksiz” anlamlarında da kullanılmaktadır.[1]


[1] Dini Kavramlar Sözlüğü,Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları,s.3,2005,Ankara

 
Link to comment
Share on other sites

AMAÇ-SONUÇ İLİŞKİSİ

Eylemin hangi amaçla yapıldığın ı ya da yapılmadığını bildiren cümlelerdir.
- Dolaşmak üzere bahçeye çıktık.
- Onu görmek amacıyla buralara kadar geldi.

Her ne sebeple olursa olsun, hürriyeti kısıtlanan kişi, kısa sürede durumu hakkında karar verilmesini ve bu kısıtlamanın kanuna aykırılığı halinde hemen serbest bırakılmasını sağlamak amacıyla yetkili bir yargı merciine başvurma hakkına sahiptir.” 1982 Anayasası m.19

“Derneğin amacı, kanuna veya ahlâka aykırı hâle gelirse; Cumhuriyet savcısının veya bir ilgilinin istemi üzerine mahkeme, derneğin feshine karar verir. Mahkeme, dava sırasında faaliyetten alıkoyma dahil gerekli bütün önlemleri alır.” Medeni Kanun m.89

Link to comment
Share on other sites

AMBARGO

Ambargo kelimesinin kaynağı, "durdurmak, önlemek, tahdit etmek" manasına gelen İspanyolca “embargar” kelimesidir.Sözlükte Bir devletin aldığı iktisadi, siyasi veya askeri sebeplerle, umumiyetle ülkeler arası mal alım-satım ve naklini yasaklayan tedbirler anlamına gelir. Hukuki terim olarak İktisadi maksatla uygulanan ambargo, bir ülkenin bir diğer devleti iktisadi bakımdan zor duruma düşürmek ve belirli mal ve hizmetleri üretmesi ve tüketmesine engel olmak için o ülkeye belirli malların ihracat ve satışını durdurmasıdır. Bu maksatla uygulanan ambargoya 1982 yılında ABD’nin Sovyet Rusya’ya tabii gaz boru hattını inşa için gerekli malzeme ihracatını önlemesi örnek olarak verilebilir.[1]


[1] http://rehber.ihya.org/yenirehber/ambargo.html, erişim tarihi 19.06.2009

Link to comment
Share on other sites

 Share


  • Who's Online (See full list)

    There are no registered users currently online

×
×
  • Create New...